Ode aan landschapsbeheerder Wytze de Vries

In 2021 brengt de vereniging Noardlike Fryske Wâlden een Ode aan het landschap. In Nationaal landschap Noardlike Fryske Wâlden zorgt het overgrote deel van de bijna 800 leden, boeren en particulieren, voor het behoud van dit bijzondere landschap en de boerenlandvogels. De vereniging brengt dit jaar iedere maand een van deze leden in beeld. Samen met experts wordt in een online artikelenreeks de unieke waarde van het landschap uitgelegd en worden tips gegeven hoe bezoekers dit bijzondere landschap kunnen beleven.

Deze maand biologisch melkveehouder Wytze de Vries in het kleinschalige elzensingellandschap van Surhuizum. Het bedrijf is een maatschap waarin hij samenwerkt met zijn vrouw Anita en zoon Berend. 

Bedrijf en beheer
Familie De Vries heeft nu zo’n tien jaar biologische melkvee, 85 melkkoeien en daarnaast jongvee. Ook houden ze scharrelkippen, hierbij doen ze mee aan het ‘beter leven’ concept. In Surhuizum ligt het bedrijf midden in de coulissen. Het kleinschalige elzensingellandschap is kenmerkend voor deze regio en dat is duidelijk terug te zien op het bedrijf van de Vries. Wytze heeft 13 km elzensingel waarvan 11 km elzensingel in beheer. Hoe is dit zo gekomen?

Geschiedenis
Begin jaren ’90 vragen melkveehouders in de Noardlike Fryske Wâlden zich af of het nog mogelijk is om in het gebied boer te blijven. Er kwamen steeds meer regels rondom ammoniakemissie in verzuringgevoelige gebieden. De voor dit gebied karakteristieke elzensingels en houtwallen vormden door het invoeren van nieuwe regelgeving een belemmering in de bedrijfsvoering. De boeren wilden zich vanuit hun verantwoordelijkheid voor de eigen leefomgeving niet tegen de maatregelen verzetten maar op zoek gaan naar een oplossing. “In 1993 zijn we gelijk lid geworden van wat toen nog VANLA was. Eerst werd achterstallig onderhoud hersteld en daarna ging het over in beheersystemen. Door de jaren heen zijn daar steeds meer boeren en andere betrokkenen bij aangehaakt, zo zijn we werkenderwijs gekomen tot waar we nu zijn, iets om trots op te zijn, aldus Wytze.”

Jonge en oude bomen
“In het jaarlijks beheer zijn we wat terughoudend. We snoeien waar dat nodig is maar geven de kruidlaag en de struiklaag in de elzensingels ook de ruimte. De eindkap besteden we uit, daarna wordt een nieuw raster geplaatst op voldoende afstand van het element. De tussenkap (het tussentijds opsnoeien) voeren we graag zelf uit. Zo weten we wat we doen en wat er leeft in de singels en laten we bepaalde soorten staan. Ook laten we sommige ‘oudere singels’ echt oud worden. Noord-zuid singels zijn de dwarse en kortere singels, hier laten we vaak wat oudere bomen staan. Je moet proberen verschillende leeftijden bomen aan te bieden. De ene vogel zit liever in jongere bomen, maar de andere juist in oudere bomen. Zo zie en hoor ik bijvoorbeeld geregeld de grote bonte specht, deze vogel houdt van oudere, hogere bomen. Ook de gekraagde roodstaart heeft voorkeur voor oudere bomen en hebben we hier ook alweer gezien.” Door de afwisselende soorten in de singels zorgt Wytze er voor dat het een goede biotoop is voor verschillende vogels.

“Zo letten we er ook op dat de hele bloeiperiode voldoende afwisselende struiken en bomen zijn. De wilg bloeit bijvoorbeeld al vroeg en is een insectvriendelijke soort, die is belangrijk. Maar ook bramen en brandnetels geven we de ruimte. Zo hebben we hier eigenlijk een bijenhotel van 13 km. De eindkap is voor de vogels en insecten dan misschien even lastig, maar wel belangrijk om het landschap vitaal te houden. Daarom letten we erop dat we de eindkap goed spreiden en dat er af en toe een oude boom blijft staan.”

Snuiftocht
“Als ik in deze tijd van het jaar het land in ga hoor ik veel vogelgeluiden, het is genieten als dat weer op gang komt. Zwaluwen zien we hier veel, maar ook de eerste roodstaartjes zijn er alweer. Daar hebben we hier ook nestkastjes voor. En ook de grote bonte specht en Vlaamse gaai zien we hier.” Nog een genietmoment voor Wytze is het moment dat de kamperfoelie bloeit. “Dat is echt één van de mooiste dingen hier. Dat geeft zo’n bijzonder gevoel, die sterke geur die daar vanaf komt. We organiseren dan ook vaak een ‘snuiftocht’ voor onze bekenden. Dan stippelen we zelf een route uit, dat is prachtig.”

Tips van Wytze:

  • Geef de onderlaag in elzensingels de ruimte
  • Laat eens een oude boom staan bij de eindkap
  • Probeer verschillende leeftijden van bomen aan te bieden
  • Let op de bloeitijden van verschillende struiken en planten
surhuzum.nl multimedia
surhuzum.nl multimedia